[SalutElla]

„Bez śledzia żyć się nie da”

Opuszczamy Mielno i obieramy kierunek na zagrodę śledziową w Starkowie, położoną na terenie tzw. Krainy w Kratę. Najpierw zwiedzamy urządzone w chacie muzeum śledzia. Jest niewielkie, ale zawiera różne eksponaty – od tych służących łowieniu (spławiki, sieci) przez ozdobne ceramiczne naczynia do podawania śledzi po oryginalne egzemplarze książki „Ucho od śledzia’. Jest tu też sporo informacji i ciekawostek o śledziach, historii ich połowów oraz śledziowych tradycjach i potrawach. Na jednym ze zdjęć jest warstwowa sałatka zrobiona przez kucharzy w Kaliningradzie z 60 kg śledzi i zajmująca stół o długości 7 metrów.

Następnie przechodzimy na drugą stronę podwórka do knajpy, gdzie królują oczywiście śledzie w różnych smakach: po kaszubsku, skandynawsku, w śmietanie, smażone, w postaci tatara. Próbujemy kilku smaków – tatar jest bardzo ostry, półmisek z trzema smakami śledzi na 2 osoby niezły, ale jako to mówią „… nie urywa”. Jesteśmy troszeczkę rozczarowani tym miejscem, ale tak to jest w trakcie wędrówek, że nie zawsze wszystko nas zachwyca. Na szczęście przed nami są jeszcze kolejne atrakcje. Żegnamy więc śledzie i jedziemy do miejsca, które kiedyś oficjalnie nie istniało.

cdn.

---

1IMG_20200822_115440 - Kopia.jpg Zagroda śledziowa - wejście

Plik ściągnięto 14 raz(y) 133,43 KB

2 IMG_20200822_115844 - Kopia.jpg Zagroda śledziowa - muzeum

Plik ściągnięto 6 raz(y) 163,58 KB

3 IMG_20200822_120206 - Kopia.jpg Zagroda śledziowa - eksponaty w muzeum

Plik ściągnięto 7 raz(y) 180,95 KB

4 IMG_20200822_120227 - Kopia.jpg Zagroda śledziowa - ciekawa aranżacja okna

Plik ściągnięto 7 raz(y) 132,6 KB

5 20200822_120750 - Kopia.jpg Zagroda śledziowa - kolekcja konserw

Plik ściągnięto 5 raz(y) 202,33 KB

6 IMG_20200822_120731 - Kopia.jpg Zagroda śledziowa - 7 metrowa sałatka

Plik ściągnięto 6 raz(y) 153,63 KB

7 IMG_20200822_120541 - Kopia.jpg Zagroda śledziowa - naczynia do podawania śledzi

Plik ściągnięto 6 raz(y) 133,15 KB

8 JP_20200822_121204200822_00295 - Kopia.jpg Zagroda śledziowa - knajpa

Plik ściągnięto 11 raz(y) 249,41 KB

9 JP_20200822_123719200822_00295 - Kopia.jpg Zagroda śledziowa - jedno z dań

Plik ściągnięto 8 raz(y) 147,51 KB

[SalutElla]

Borne Sulinowo część 1 - „ W rosyjskim klimacie”

Nad malowniczym jeziorem Pile znajdowała się kiedyś wieś Linde. W 1936 roku tereny te wykupili Niemcy, wysiedlili wszystkich mieszkańców i wybudowali poligon oraz dwa wojskowe miasteczka. Nazwali je Gross Born i Westfalenhof (Kłomino), a na ich otwarcie w 1938 roku przyjechał z Berlina sam Hitler.

W 1945 roku wkroczyła tu armia radziecka i została na prawie 50 lat. Powiększono obszar poligonu poniemieckiego wysadzając w powietrze okoliczne wioski. Gross Born zamieniono na Borne Sulinowo, a Kłomino na Gródek i uczyniono miastami zamkniętymi, zarządzanymi wyłącznie przez sowietów. Na oficjalnych mapach były to tereny leśne. W rzeczywistości stacjonowało tu kilkanaście tysięcy żołnierzy, istniały całe osiedla zamieszkane przez ich rodziny, na poligonie odbywały się ćwiczenia, a w centrum miasta defilady. I tak było do 1992 roku, gdy Polskę i tym samym te dwa miasta, opuściły oddziały Armii Czerwonej. Gródek z przywróconą nazwą Kłomio stał się miastem widmem, nie zasiedlone bloki zostały rozgrabione i w końcu zburzone. Borne Sulinowo w 1993 roku zostało oficjalnie otwarte i stopniowo zasiedlane.

Co obecnie oprócz pobytu nad pięknym jeziorem może zaoferować Borne? Pozostałości po niemieckim i sowieckim władaniu, niektóre zadziwiające. Budynki i miejsca dwu lub trzykrotnie zmieniające swe przeznaczenie. Ulice, które miały najpierw nazwy niemieckie, potem rosyjskie, a teraz polskie. Tajemnice historii i ludzi, którym przyszło tu żyć – z rozkazu lub z wyboru. To wszystko trzeba mieć „z tyłu głowy” kiedy się zwiedza Borne Sulinowo i okolice.

Do Borne Sulinowo dojeżdżamy późnym popołudniem, zostawiamy kampery na „Generalskim polu namiotowym” położonym nad jeziorem i rowerami jedziemy do centrum miasta. Pora na ciepły posiłek, a że w Bornem trzeba odwiedzić restaurację „Sasza” to tam właśnie się udajemy. Restauracja znajduje się w dawnej kantynie dla oficerów niemieckich, która za czasów radzieckich była stołówką dla wyższych oficerów i delegacji wojskowych. Prowadzona jest przez małżeństwo - Saszę i Wierę, którzy mieszkali tu przez kilka lat. Sasza był wojskowym fotografem, a Wiera nauczycielką tańca, chociaż podobno nieoficjalnie pełnili trochę inne funkcje. Ale może w tym przypadku nie ma spiskowej teorii dziejów? Mniejsza z tym. W 1992 roku wyjechali do Donbasu, ale po kilku latach wrócili do Borne i otworzyli restaurację z rosyjskimi specjałami i wystrojem. Zamówienie przyjmuje od nas Wiera ubrana w długą elegancką suknię. W ostatniej chwili załapujemy się na cieple danie, gdyż kuchnia pracuje tylko do 17.30 (!). Menu nie jest bogate, ale zawiera to po co tu przyszliśmy czyli dania rosyjskie. Zamawiamy solankę i syberyjskie pielmieni oraz rosyjskie piwo w dość oryginalnych butelkach. Oglądamy wnętrze - matrioszki, samowary i trochę nie pasującą tu szafkę z butelkami coca-coli. W tle słychać rosyjskie melodie podkreślające atmosferę tego miejsca. Piwo bardzo dobre, zamówione dania smaczne, ceny przystępne.

Po drugiej stronie tego budynku jest sklep z rosyjskimi produktami – piwo, konserwy z „byczkami” i „tuszonką”, słonina, różne słodycze, w tym wspomnienie z dzieciństwa - „irysy”. Ogarnia nas lekka nostalgia, ale przeganiamy ją dokonując ochoczo sporych zakupów – tyle ile się mieści do rowerowych sakw. Ekspedientka jest jak najbardziej z czasów współczesnych – uprzejma i sympatyczna. Jeszcze rzut oka na wystawę fotografii z radzieckiej epoki i ruszamy dalej śladami historii tego miasta.

cdn.

---

1 20200822_175846 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - restauracja "Sasza"

Plik ściągnięto 7 raz(y) 180,14 KB

2 20200822_175328 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - wnętrze restauracji

Plik ściągnięto 9 raz(y) 210,3 KB

3 20200822_175157(1) - Kopia.jpg Borne Sulinowo - w knajpie oczywiście jest samowar

Plik ściągnięto 7 raz(y) 226,24 KB

4 20200822_175148 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - matrioszka z ...wódką

Plik ściągnięto 11 raz(y) 174,26 KB

5 20200822_172337 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - rosyjskie piwo

Plik ściągnięto 9 raz(y) 202,08 KB

6 JP_20200822_181316200822_00295 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - rosyjski sklep

Plik ściągnięto 9 raz(y) 154,66 KB

7 IMG_20200822_181445 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - okres sowiecki zatrzymany w kadrze

Plik ściągnięto 9 raz(y) 227,85 KB

8 20200822_180600 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - asortyment w rosyjskim sklepie

Plik ściągnięto 7 raz(y) 211,23 KB

9 20200822_180651 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - sklep

Plik ściągnięto 9 raz(y) 205,11 KB

10 IMG_20200823_133721 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - wybór cukierków

Plik ściągnięto 7 raz(y) 255,02 KB

[SalutElla]

Borne Sulinowo część 2 „Ślady historii ”

Nietypowa historia Borne Sulinowo stała się atrakcją turystyczną, której poznaniu służy utworzona ścieżka turystyczno-spacerowa, obejmująca 21 obiektów. Obok każdego z nich znajduje się tablica informacyjna z krótką historią i archiwalnymi zdjęciami danego obiektu.

Pierwszą z takich tablic napotykamy zaraz po wyjechaniu rowerami znad jeziora w kierunku centrum. Opisuje willę Dubynina, widoczną za ogrodzeniem – odnowioną, będącą teraz własnością prywatną. Następna tablica jest przed sklepem rosyjskim, który zajmuje budynek dawnej kantyny oficerskiej. Kolejny przystanek to Urząd Miejski mieszczący się w dawnej siedzibie dowództwa garnizonu zarówno niemieckiego jak i radzieckiego. Na skwerze przed ratuszem obok sporych rozmiarów działa stoi obelisk ku czci ofiar dwóch systemów totalitarnych.
Spod obelisku jedziemy ulicą Orła Białego wzdłuż której ciągnie się murowane ogrodzenie wykorzystane bardzo fajnie na prezentację historii miasta. Na murze umieszczone są fotografie z trzech okresów: niemieckiego, radzieckiego oraz polskiego. Dalej przy ulicy Towarowej znajdują się dawne najpierw niemieckie, a potem radzieckie magazyny, obecnie straszące oknami bez szyb, sterczącymi drutami i napisami „Не курить”.

Wracamy główną ulicą miasta czyli Aleją Niepodległości, przy której znajduje się kościół św. Alberta. Obejmuje on budynek dawnej niemieckiej kantyny, dobudowany później budynek radzieckiego kina oraz postawioną w czasach polskich wieżę. Kawałek dalej na po radzieckim cokole pręży lufę czołg T-34. Niebo nad nami niepokojąco ciemnieje, przyśpieszamy pedałowanie i obieramy kierunek do kamperów. Na ostatnim odcinku łapie nas wielka ulewa. Nie udało nam się zobaczyć ani słynnych leningradów czyli bloków z wielkiej płyty, pochodzącej z leningradzkiej fabryki domów ani - wprawdzie zrujnowanego, ale nadal podobno robiącego wrażenie, Domu Oficera. To nic, jest powód aby tu kiedyś wrócić. Zmieniamy mokre ubrania na suche i zasiadamy pod markizami do butelki lubuskiego wina. Wokół nie nachalne odgłosy kempingowego nocnego życia. Wychodzę sama na chwilę nad brzeg jeziora, niebo nad nim jest różowo-niebiesko-granatowe, więc uwieczniam ten widok robiąc fotkę. Zastanawiam się jakie tajemnice Borne Sulinowo odkryjemy jutro.

cdn.

---

1 IMG_20200822_170532 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - tablica poświęcona willi Dubynina

Plik ściągnięto 11 raz(y) 264,12 KB

2 IMG_20200822_170544 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - willa Dubynina obecnie

Plik ściągnięto 9 raz(y) 315,32 KB

3 IMG_20200822_182100 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - Urząd Miejski

Plik ściągnięto 9 raz(y) 142,6 KB

4 IMG_2789 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - Salut!

Plik ściągnięto 13 raz(y) 372,97 KB

5 IMG_20200822_182254 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - pomnik ofiar dwóch systemów totalitarnych

Plik ściągnięto 8 raz(y) 266,62 KB

6 JP_20200822_181335200822_00295 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - tablica dot. kantyny oficerskiej

Plik ściągnięto 7 raz(y) 174,32 KB

7 IMG_20200822_190525 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - czołg

Plik ściągnięto 5 raz(y) 184,94 KB

8 20200822_184112 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - dawne magazyny

Plik ściągnięto 8 raz(y) 249,75 KB

9 IMG_20200822_184846 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - raj dla wielbicieli urbexu

Plik ściągnięto 8 raz(y) 183,52 KB

IMG_20200822_210249 - Kopia.jpg Niebo nad jeziorem Pile

Plik ściągnięto 10 raz(y) 67,21 KB

[grzegorz_wol]

W Bornym najciekawsze jest to czego nie widać. W okolicach domu oficera podobno jest podziemny dworzec. Prowadzono badania geofizyczne i wyniki wyglądały obiecująco... na tyle by je przerwać i nie wznowić. Ruscy tam zdrowo ryli pod ziemią i stracili nawet paru żołnierzy. To akurat fakt który potwierdził teść mojego kolegi - oficer LWP. Ale ......tssss czekam na kolejny dzień z Bornego

[Piasek1]

Odnośnie Bornego to tam "legend" krąży drugie tyle co faktów.

[Tadeusz]

Elu i Józku...

[EwaMarek]

Super relacje - dużo materiału do zwiedzania.

Niestety zawsze jak oglądam zabytki w ruinie to aż żal patrzeć na nie....

[MAZUREK]

Na tym zdjęciu :4 IMG_2789 - Kopia.jpg
Borne Sulinowo - Salut!
to chyba Salut artyleryjski?

[Comsio]

[salut]

[SalutElla]

Borne Sulinowo część 3 „ Orła cień”

Rano po wykonaniu pełnego serwisu kamperów jedziemy do prywatnej Izby Muzealnej Andrzeja Michalaka. Przed muzeum szokujący widok: kamienie ze swastyką znalezione w okolicy. Na jednym z nich jest jeszcze napis „Hitler eiche” co znaczy „dąb Hitlera”. Na 1000-lecie rzeszy posadzono 1000 dębów i przy każdym był taki kamień. Stojący obok blok bez okien to niedokończona sowiecka budowa, ale i tak jest mniej strasząca niż kamień ze swastyką.

Pukamy do drzwi muzeum, otwiera starsza kobieta, pobiera opłatę za wstęp po 5 zł od osoby i wpuszcza nas do środka. Zaczyna opowiadać, a my oglądamy nagromadzone tu pamiątki niemieckie i radzieckie. Patrzymy na niemiecką mapę Gross Born, na której widać, że miejsce to miało kształt orła. Obecnie pozostał półwysep na jeziorze Pile w kształcie głowy orła. Jakież to symboliczne.

W jednej z gablot leży niemiecka gazeta z 1938 roku, a w niej artykuł o wizycie Hitlera na otwarciu Gross Born. Obok w tej samej gablocie przedwojenne małe butelki coca coli. Na podłodze stoi oryginalny silnik od czołgu T-34 wykopany przypadkowo przez jednego z mieszkańców Borne i podarowany muzeum. Dalej oglądamy mundury, hełmy i broń obydwu armii. Prace plastyczne radzieckich dzieci. Naczynia i przybory szkolne z sowieckiego okresu. Książki, albumy i propagandę radziecką. Fotografie.

Żołnierze sowieccy i ich rodziny opuszczając Borne i Kłomino zabierali tylko osobiste rzeczy z uwagi na ograniczenia powierzchni w transporcie kolejowym. Poza tym obiecywano im, że w Rosji dostaną wyposażone mieszkania. W obydwu miastach pozostały więc budynki tylko częściowo ogołocone, a raczej później rozszabrowane. Część tych znalezisk tworzy ekspozycję tego nietypowego muzeum.

Na zakończenie wizyty kupuję bardzo ciekawą mapę Borne Sulinowo pt. „Historia i teraźniejszość”.

cdn.

---

0 IMG_20200823_102711 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - niedokończony sowiecki blok

Plik ściągnięto 5 raz(y) 200,83 KB

1 IMG_20200823_102751 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - wejście do prywatnego muzeum

Plik ściągnięto 7 raz(y) 226,79 KB

2 20200823_104029 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - wnętrze muzeum

Plik ściągnięto 10 raz(y) 214,07 KB

3 IMG_20200823_104131 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - kształt orła na niemieckiej mapie

Plik ściągnięto 12 raz(y) 311,23 KB

4 IMG_2806 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - propaganda sowiecka

Plik ściągnięto 6 raz(y) 350,26 KB

5 IMG_20200823_104110 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - przedwojenna coca-cola

Plik ściągnięto 10 raz(y) 165,95 KB

6 IMG_20200823_104120 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - dziecięce prace

Plik ściągnięto 11 raz(y) 185,65 KB

7 20200823_103957 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - silnik do T-34

Plik ściągnięto 7 raz(y) 302,81 KB

9 IMG_2810 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - fotografie w muzeum

Plik ściągnięto 11 raz(y) 270,73 KB

10 20200823_104511 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - różne eksponaty

Plik ściągnięto 8 raz(y) 207,63 KB

[Barbara i Zbigniew Muzyk]

Tylko przeleciałam ale i tak Barbara

[SalutElla]

[SalutElla]

Borne Sulinowo część 4 „Ślady losu ludzkiego ”

Z muzeum jedziemy na cmentarz radziecki nazywany „cmentarzem z pepepszą”. Zaraz za wejściem znajduje się bowiem grób żołnierza z wystającą z płyty ręką dzierżącą pepeszę celującą w niebo. Pomimo pewnej groteskowości jest to raczej smutny widok.

Idziemy dalej – i tam jest jeszcze smutniej. Większość grobów pochodzi z lat 1945-1967, a daty wskazują na zmarłych za młodu. Podobno zginęli w czasie ćwiczeń na poligonie. Groby są bardzo skromne – tyko kamienna tabliczka na ziemi z gwiazdą, nazwiskiem i datami. Spora część zamiast nazwiska ma napis „Nieznany” – dlaczego? Jest też kilka grobów dzieci, na których stoją ogrodzone kamienne pomniki, a w środku leżą zabawki – lalki, pluszaki. Na niektórych grobach palą się znicze.

Skromny ten cmentarz położony wśród wysokich drzew to przejmujący ślad nie historii, a losu ludzkiego.

cdn.

---

1 20200823_110939 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - cmentarz z pepeszą

Plik ściągnięto 14 raz(y) 391,2 KB

2 20200823_111517 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - skromne groby

Plik ściągnięto 12 raz(y) 294,48 KB

3 IMG_20200823_111143 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - grób imienny

Plik ściągnięto 18 raz(y) 472,8 KB

4 IMG_20200823_111149 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - grób "Nieznany"

Plik ściągnięto 13 raz(y) 408,04 KB

5 IMG_20200823_111311 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - dziecięcy grób

Plik ściągnięto 11 raz(y) 401,61 KB

6 IMG_20200823_111744 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - dziecięcy grób

Plik ściągnięto 11 raz(y) 444,13 KB

7 IMG_20200823_111838 - Kopia.jpg Borne Sulinowo - "ślady losu ludzkiego"

Plik ściągnięto 13 raz(y) 395,9 KB

[SalutElla]

Borne Sulinowo część 5 „Gdzie te wrzosowiska?”

Z cmentarza kierujemy się do Kłomina – miasta widma. Po drodze zatrzymujemy się w miejscu gdzie w czasie II wojny światowej były dwa niemieckiej obozy dla jeńców. Przebywali tu głównie oficerowie francuscy, a od 1944 roku Powstańcy Warszawscy.
Jest tu zrobiony trakt jeniecki rozpoczynający się w miejscu gdzie jesteśmy i gdzie w czasie wojny była rampa, na której wysadzano jeńców. Ścieżka prowadzi do ukrytego w lesie cmentarza z postawionymi niedawno brzozowymi krzyżami. Całość ma kilka kilometrów, a my nie mamy za dużo czasu, więc tylko oglądamy pomnik i jedziemy dalej. Nawigacja każe nam wjechać na wąską polną drogę. Nie odnajdujemy już symbolu Kłomina czyli zdewastowanych bloków. Między drzewami miga nam duża kupa gruzu. Chyba wszystko zostało już zburzone, rozebrane.

Dosłownie przedzieramy się kamperami, aby dojechać do słynnych kłomińskich wrzosowisk, które już podobno kwitną. Są to jedne z największych wrzosowisk w Europie. Gubimy się jednak w lesie chociaż według nawigacji jedziemy ulicą „Żołnierzy września”. Rezygnujemy z dalszej trudnej dla kamperów drogi, niestety nie znajdując wrzosowisk. Przestawiamy nawigację na ostatni cel naszej wspólnej podróży czyli Bydgoszcz. Nawigację tak, ale ja jeszcze nie potrafię się przestawić i przez znaczną część drogi tkwię myślami w historii i tajemnicach Borne Sulinowo. Muszę tu kiedyś wrócić.

cdn.

---

1 IMG_20200823_115011 - Kopia.jpg W drodze do Kłomina - obóz jeniecki

Plik ściągnięto 9 raz(y) 389,97 KB

2 IMG_20200823_114945 - Kopia.jpg W drodze do Kłomina - obóz jeniecki

Plik ściągnięto 8 raz(y) 239,02 KB

3 IMG_20200823_115155 - Kopia.jpg W drodze do Kłomina - trakt jeniecki

Plik ściągnięto 10 raz(y) 180,31 KB